Ryzyko inwestycyjne

ZWIĄZANE Z INWESTOWANIEM W INSTRUMENTY FINANSOWE

Poniżej zostały opisane ryzyka, które mogą spowodować, że transakcje na instrumentach finansowych nie zostaną zrealizowane zgodnie z założeniami Klienta.

  • AKCJE
    Charakterystyka

    Akcje są instrumentami finansowymi o charakterze udziałowym. Oznacza to, że posiadaczowi akcji, jako współwłaścicielowi spółki, przysługują wynikające z tego tytułu określone prawa, które dzieli się na prawa majątkowe i korporacyjne. Pierwsza grupa obejmuje przede wszystkim prawo do dywidendy oraz prawo do odpowiedniej części majątku spółki w przypadku jej likwidacji, zaś do uprawnień korporacyjnych zalicza się m.in. prawo do udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki oraz prawo głosu. Ze względu na fakt, że akcje emitowane są na czas nieokreślony, prawa te nie mają ograniczenia czasowego.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w akcje związane są następujące ryzyka:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu - brak pewności, co do kierunku kształtowania się ceny instrumentu finansowego w przyszłości potencjalnie skutkujący stratą części lub całości zainwestowanego kapitału,
    • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując istotną fluktuację wartości zainwestowanego kapitału,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu  - na podwyższenie ryzyka inwestycyjnego wpływa również możliwość zawieszenia notowań, wycofania lub wykluczenia instrumentów finansowych z obrotu na danym rynku. Taka sytuacja w znaczący sposób może wpłynąć na rynkową wycenę instrumentów finansowych,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi w innych segmentach rynku finansowego (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). W praktyce precyzyjna prognoza wpływu tych ryzyk na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
    • ryzyko zarządzania - zachodzi w sytuacji nieprawidłowego zarządzania podmiotem, co ma wpływ na wartość wyemitowanych przez niego instrumentów finansowych,
    • ryzyko operacyjne - związane jest z możliwością stosowania przez spółkę nieodpowiednich lub wadliwych systemów, w tym błędów popełnianych przez człowieka, awarii technicznych oraz zdarzeń zewnętrznych mogących mieć wpływ na wynik finansowy, a tym samym na rynkową wycenę wyemitowanych przez nią instrumentów finansowych,
    • ryzyko finansowe - spowodowane faktem, że emitent w celu finansowania projektów inwestycyjnych wykorzystuje częściowo kapitał obcy. Niekorzystne działanie efektu dźwigni finansowej występuje wtedy, gdy udział kapitału obcego w kapitale emitenta jest zbyt duży i emitent nie jest w stanie dotrzymać warunków zobowiązań. Ma to wpływ na wycenę wyemitowanych instrumentów finansowych,
    • ryzyko przymusowego wykupu - polega na konieczności bezwarunkowego zbycia posiadanych instrumentów finansowych,
    • ryzyko walutowe - w przypadku instrumentów finansowych nabywanych na rynkach zagranicznych lub denominowanych w walutach obcych dodatkowym elementem niepewności jest ryzyko kształtowania się kursów walut obcych w stosunku do waluty polskiej, powodujące że inwestycja w te instrumenty może mieć efekt odmienny od założonego,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi na rynkach zagranicznych, na których dokonywana jest inwestycja w instrumenty finansowe. W szczególności należy mieć na względzie ryzyka związane ze sposobem przechowywania zagranicznych instrumentów finansowych opisane w Rozdziale I Pakietu Informacyjnego w części Zasady ochrony aktywów Klientów,
    • ryzyko regulacyjne kraju emitenta - związane z odmiennymi uregulowaniami prawnymi i podatkowymi obowiązującymi w kraju emitenta instrumentu finansowego,
    • w przypadku usługi krótkiej sprzedaży:
      • korzystanie z usługi krótkiej sprzedaży wiąże się z koniecznością wniesienia zabezpieczenia, którego wartość uzależniona jest od wartości zajętej krótkiej pozycji. W związku z codzienną aktualizacją wartości zarówno tego zabezpieczenia jak i wartości zajmowanej krótkiej pozycji, będzie konieczne uzupełnienie zabezpieczenia, jeżeli trend rynkowy będzie niezgodny z oczekiwaniem inwestora,
      • ryzyko konieczności zamknięcia pozycji krótkiej w terminie określonym przez firmę inwestycyjną,
      • ryzyko poniesienia straty przekraczającej wartość inwestycji, w przypadku zamknięcia pozycji (odkup) po cenie wyższej od ceny na otwarciu pozycji
    • w przypadku zawarcia umowy pożyczki papierów wartościowych:
      • ryzyko konieczności zwrotu papierów wartościowych w terminie narzuconym przez pożyczkodawcę (w przypadku złożenia przez pożyczkodawcę żądania zwrotu pożyczonych papierów wartościowych),
      • ryzyko kosztów pożyczki papierów wartościowych i ich zmiany,
      • ryzyka związane z krótką sprzedażą, w przypadku zbycia pożyczonych papierów wartościowych.
  • PRAWA DO AKCJI (PDA)
    Charakterystyka

    PDA to instrumenty finansowe, z których wynika uprawnienie do otrzymania, niemających formy dokumentu, akcji nowej emisji spółki publicznej, powstające z chwilą dokonania przydziału tych akcji i wygasające z chwilą zarejestrowania akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców. Będąc przedmiotem obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), PDA spełniają swoją podstawową funkcję, jaką jest wypełnienie luki czasowej, istniejącej pomiędzy chwilą przydzielenia akcji inwestorowi, a chwilą rejestracji przydzielonych akcji w sądzie, co stanowi podstawę do rozpoczęcia obrotu akcjami na giełdzie.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w PDA związana jest większość ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do akcji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko regulacyjne kraju emitenta.

    Z inwestowaniem w PDA związane jest również:

    • ryzyko zmienności - zmienność praw do akcji jest podobna do zmienności właściwych akcji z tą różnicą, że w okresie emisji akcji zainteresowanie handlem walorami danej spółki może być podwyższone, co prowadzi do podwyższonej zmienności cen instrumentu finansowego,
    • ryzyko niedojścia emisji do skutku - niedojście do skutku emisji akcji może nastąpić z różnych powodów, np. niezgłoszenia przez zarząd emitenta do sądu rejestrowego wniosku o zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego w terminie przewidzianym prawem lub uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego w drodze emisji akcji, co może skutkować stratą całości zainwestowanych w PDA środków.
  • PRAWA POBORU
    Charakterystyka
    Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, dotychczasowi akcjonariusze spółki mają prawo pierwszeństwa objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru), z wyjątkiem sytuacji, kiedy działając w interesie spółki walne zgromadzenie pozbawi akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części. Dzięki wykorzystaniu tego instrumentu finansowego, po dokonaniu emisji nowych akcji przez spółkę, akcjonariusze mają możliwość zachowania dotychczasowego udziału w kapitale spółki.
    RYZYKA

    Z prawami poboru związana jest część ryzyk opisanych wcześniej w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko niedojścia emisji do skutku,
    • ryzyko wygaśnięcia przyznanego prawa poboru, co skutkuje utratą potencjalnych korzyści ze sprzedaży lub wykonania prawa poboru.

    Z inwestowaniem w prawa poboru związane jest również:

    • ryzyko zmienności - kurs rynkowy może podlegać znaczącym wahaniom, powodując zmienność wartości rynkowej tego typu instrumentów. W przypadku praw poboru zmienność ta jest wyższa od zmienności akcji tej samej spółki,
    • ryzyko ceny emisyjnej - cena emisyjna może zostać ustalona po dniu przyznania prawa poboru, co uniemożliwia oszacowanie wartości prawa poboru w dniu jego nabycia,
    • ryzyko wygaśnięcia prawa poboru - w przypadku niewykonania prawa poboru w ustalonym terminie, prawo poboru wygasa, co skutkuje stratą całości zainwestowanych w prawa poboru środków.
  • OBLIGACJE
    Charakterystyka

    Obligacja jest instrumentem finansowym emitowanym w serii (prawa majątkowe są podzielone na określoną liczbę równych jednostek), w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (wierzyciela/obligatariusza), nazywanego obligatariuszem, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, najczęściej pieniężnego. Obligacja ma określony nominał, kupon, termin lub terminy płatności z tytułu naliczonych odsetek oraz termin zapłaty należności głównej (wykupu według wartości nominalnej). Termin wymagalności nominału zwany jest datą wykupu. Wyjątkiem są obligacje tzw. wieczyste, które nie podlegają wykupowi. Z chwilą wykupu obligacje podlegają umorzeniu. Jeżeli emitent jest w zwłoce z wykonaniem w terminie, w całości lub części, zobowiązań wynikających z obligacji, obligacje podlegają, na żądanie obligatariusza, natychmiastowemu wykupowi w części, w jakiej przewidują świadczenie pieniężne. Obligacja może uprawniać do świadczeń niepieniężnych: w takim przypadku muszą być określone zasady przeliczania wartości świadczenia niepieniężnego na świadczenie pieniężne. Wierzytelności z tytułu wykupu obligacji mogą być zaliczone na poczet ceny nabycia obligacji nowej emisji obligacji. Obligacje mogą być wykupione przez emitenta przed terminem wymagalności, jeżeli zostało to określone. Szczegółowe informacje na temat danej obligacji zawarte są w warunkach emisji. Za zobowiązania wynikające z obligacji emitent odpowiada całym swoim majątkiem. Roszczenia wynikające z obligacji, w tym roszczenia o świadczenia okresowe, mogą się przedawniać (w Polsce przedawniają się z upływem 10 lat).

    Obligacje emitują: rządy (tzw. obligacje skarbowe), jednostki samorządowe (tzw. obligacje municypalne), przedsiębiorstwa (tzw. obligacje korporacyjne) i inne podmioty do tego uprawnione, np. banki centralne, instytucje finansowe. Obligacje skarbowe charakteryzują się bardzo wysoką płynnością i są uznawane z najmniej ryzykowne spośród emitowanych przez podmioty z danego kraju. Obligacje skarbowe poszczególnych krajów różnią się poziomem ryzyka. Obligacje municypalne charakteryzują się mniejszą płynnością oraz większym ryzykiem niż obligacje skarbowe danego kraju. Obligacje korporacyjne charakteryzują się bardzo zróżnicowanym ryzykiem: uznaje się, ze jest to grupa obligacji o najwyższym ryzyku spośród emitowanych w danym kraju.

    W przypadku polskich obligacji skarbowych, potwierdzają one udzielenie przez nabywcę pożyczki ich emitentowi, czyli Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Ministra Finansów. Skarb Państwa występujący w roli dłużnika jest jednocześnie gwarantem wykupu obligacji od nabywców i wypłacenia należnych odsetek.

    W zależności od kraju, w którym obligacje zostały wyemitowane (jurysdykcji), mogą występować istotne różnice w prawach obligatariuszy, konstrukcjach i sposobach zaspokajania wierzytelności głównej i wierzytelności dodatkowych oraz w spektrum podmiotów uprawnionych do emisji.

    Ze względu na sposób wyliczania odsetek obligacje mogą mieć następujące typy kuponu: kupon zerowy (obligacje zerokuponowe, najczęściej emitowane z dyskontem do wartości nominalnej), kupon stałoodsetkowy, kupon zmiennoodsetkowy powiązany z odniesieniem do określonej stopy procentowej (np. WIBOR, LIBOR, EURIBOR), kupon indeksowany wskaźnikiem inflacji.

    Obligacje mogą być nominowane w różnych walutach. Obligacje emitowane w innej walucie niż waluta kraju siedziby emitenta nazywane są eurobligacjami. Walutą takiej obligacji może być dowolna waluta, przy czym najczęściej jest to jedna z głównych walut rezerwowych: USD, EUR, JPY, GBP. Obligacje nominowane w innych niż PLN walutach niosą ryzyko walutowe oraz ryzyko podatkowe.

    Ze względu na cechy obligacji, dostępność informacji o sytuacji emitenta, z punktu widzenia inwestowania w Polsce, obligacje można podzielić na:

    • obligacje proste, za które można uznać polskie obligacje skarbowe, a także inne polskie obligacje niepodporządkowane i niezawierające żadnych opcji (np. wcześniejszego wykupu, zamiany, wymiany), gdzie wysokość kuponu jest określana w prosty sposób,
    • obligacje złożone - pozostałe obligacje.

    Ze względu na cechy obligacji można wyróżnić:

    • obligacje wieczyste - obligacje niepodlegające wykupowi, uprawniające obligatariusza do otrzymywania odsetek przez czas nieoznaczony. Obligacje wieczyste stają się wymagalne w przypadku: ogłoszenia upadłości albo otwarcia likwidacji emitenta, zwłoki emitenta w wypłacie wynikających z obligacji świadczeń pieniężnych przysługujących obligatariuszom oraz w innych przypadkach określonych w warunkach emisji. Emitent obligacji wieczystych może zastrzec prawo ich wykupu,
    • obligacje zamienne - obligacje uprawniające obligatariusza do objęcia akcji wyemitowanych w przyszłości przez emitenta obligacji w zamian za te obligacje,
    • obligacje z prawem pierwszeństwa - obligacje uprawniające obligatariusza - oprócz innych świadczeń - do objęcia akcji wyemitowanych w przyszłości przez emitenta obligacji w zamian za te obligacje, przed akcjonariuszami emitenta,
    • obligacje partycypacyjne - obligacje, które przyznają obligatariuszom prawo do udziału w zyskach emitenta,
    • obligacje przychodowe - obligacje uprawniające obligatariusza do zaspokojenia roszczeń z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami emitenta, z całości albo części przychodów lub z całości albo części majątku przedsięwzięć, które zostały sfinansowane w całości albo części ze środków uzyskanych z emisji obligacji, lub z całości albo części przychodów z innych przedsięwzięć określonych przez emitenta,
    • obligacje zabezpieczone - emitent może ustanowić zabezpieczenie wierzytelności wynikających z obligacji. Za zobowiązania z nich wynikające emitent odpowiada nie tylko całym swoim majątkiem, ale dodatkowo jest ustanowione zabezpieczenie obligacji na wybranych aktywach. Najczęściej zabezpieczeniem jest hipoteka lub zastaw rejestrowy, ale mogą być to również inne rodzaje zabezpieczeń na podstawie umowy z administratorem zabezpieczeń,
    • obligacje gwarantowane - obligacje, z których wierzytelności są gwarantowane przez podmiot inny niż emitent, np. instytucję finansową, spółkę powiązaną, akcjonariusza, rząd (w Polsce Skarb Państwa),
    • obligacje podporządkowane - (junior bonds) obligacje, najczęściej niezabezpieczone, w warunkach emisji których emitent postanowił, że wierzytelności wynikające z emitowanych przez niego obligacji, jeżeli nie zostały zabezpieczone, w przypadku upadłości lub likwidacji, będą zaspokojone po zaspokojeniu wszystkich innych wierzytelności przysługujących wierzycielom wobec tego emitenta, jedynie przed wierzytelnościami z akcji emitenta,
    • obligacje wymienne - obligacje, które mogą zostać wymienione na akcje zwykłe spółki innej niż emitent. Często obligacje wymienne są emitowane w ramach grup kapitałowych, np. emitentem jest spółka zależna, a obligacje uprawniają do wymiany na akcje spółki-matki. Zdarzają się jednak emisje obligacji wymiennych uprawniających do wymiany na akcje zwykłe kilku spółek, które nie są związane z emitentem,
    • obligacje zamienne odwrotne - odwrotne obligacje zamienne - obligacje najczęściej podporządkowane, w których prawo wyboru sposobu zaspokojenia wierzytelności z obligacji przysługuje nie obligatariuszowi, a emitentowi obligacji. W określonych okolicznościach emitent może dokonać konwersji obligacji wraz z innymi wierzytelnościami wynikającymi z obligacji (najczęściej odsetki) na emitowane przez siebie akcje,
    • obligacje warunkowo zamienne - (Contingent Convertibles - CoCo) obligacje, najczęściej podporządkowane, podlegające automatycznej konwersji na kapitał własny. W przypadku wystąpienia zdarzenia inicjującego, np. gdy wskaźnik kapitałowy emitenta (najczęściej banku) spada poniżej określonego poziomu, mogą podlegać automatycznej konwersji na akcje emitenta. Obligacje warunkowo zamienne mogą również zwierać opcję zmniejszenie nominału (bez wynagrodzenia) zamiast konwersji na akcje lub obie możliwości występują jednocześnie. Obligacje warunkowo zamienne mogą również zwierać opcje odroczenia albo zawieszenia płatności odsetek w zależności od decyzji emitenta lub od wystąpienia określonych okoliczności.
    RYZYKA

    Z inwestowaniem w obligacje związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe.

    Z inwestowaniem w obligacje związane jest również:

    • ryzyko stopy procentowej - wrażliwość ceny rynkowej obligacji na zmiany stóp procentowych. Wzrosty stóp procentowych powoduje spadek cen obligacji o stałym oprocentowaniu i obligacji dyskontowych. Ponadto ze zmiennym poziomem rynkowych stóp procentowych, zmienia się realny dochód inwestora, w odniesieniu do możliwego do osiągniecia z instrumentów o takim samym ryzyku (innych obligacji, ale kupowanych po zmianie poziomu stóp procentowych),
    • ryzyko zmienności - czynniki wpływające na zmiany cen obligacji emitenta z reguły są podobne do czynników wpływających na zmianę akcji, z tą różnicą, że przeważnie obligatariusze mają pierwszeństwo w dochodzeniu prawa do majątku spółki, co przekłada się na mniejszą zmienność obligacji niż akcji wybranej spółki,
    • ryzyko kredytowe - związane z niedotrzymania przez emitenta warunków emisji,
    • ryzyko niewypłacalności emitenta - przyszła sytuacja finansowa emitenta cechuje się niepewnością, co w skrajnie pesymistycznym scenariuszu może oznaczać upadłość emitenta, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
    • ryzyko opóźnienia w realizacji wypłat odsetek lub wykupu - może wystąpić w przypadku pogarszającej się sytuacji finansowej emitenta lub jego niesolidności,
    • ryzyko reinwestycji - brak możliwości reinwestowania przychodów odsetkowych według oczekiwanej stopy zwrotu,
    • ryzyko przedterminowego wykupu przez emitenta - występuje w przypadku obligacji z opcją przedterminowego wykupu przez emitenta i oznacza, że nie da się z całą pewnością przewidzieć, jakie przepływy gotówkowe wystąpią w okresie do wykupu. W przypadku spadku rynkowych stóp procentowych istnieje bowiem ryzyko, że emitent wykona opcję wcześniejszego wykupu narażając inwestora na ryzyko reinwestycji otrzymanego dochodu po niższych stopach.
  • HIPOTECZNE LISTY ZASTAWNE
    Charakterystyka
    Hipoteczny list zastawny jest instrumentem finansowym, którego podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipotekami. Najczęściej hipoteczny list zastawny jest emitowany w serii (prawa majątkowe są podzielone na określoną liczbę równych jednostek). Hipoteczne listy zastawne w Polsce emitują banki hipoteczne. W hipotecznym liście zastawnym bank hipoteczny zobowiązuje się wobec posiadacza listu do spełnienia określonych świadczeń pieniężnych. Świadczenia pieniężne polegają na wypłacie odsetek i wykupie hipotecznych listów zastawnych w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji. Hipoteczny list zastawny jest instrumentem finansowym bardzo zbliżonym do obligacji. Różnice polegają między innymi na tym, że w Polsce roszczenia z listu nie przedawniają się z upływem 10 lat, a posiadaczowi listu nie przysługuje prawo wcześniejszego przedstawienia go do wykupu, nawet jeżeli emitent jest w zwłoce z wykonaniem w terminie, w całości lub części, zobowiązań wynikających z listu. W przypadku gdy termin wykupu listu zastawnego jest dłuższy niż 5 lat od dnia emisji, bank hipoteczny, w pewnych okolicznościach, może dokonać umorzenia listów zastawnych przed terminem wykupu, jednak nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia emisji, o ile w warunkach emisji wyraźnie zastrzeżono taką możliwość.

    W zależności od kraju, w którym hipoteczne listy zastawne zostały wyemitowane (jurysdykcji), mogą występować istotne różnice w prawach posiadacza listu, konstrukcjach i sposobach zaspokajania wierzytelności głównej i wierzytelności dodatkowych oraz w spektrum podmiotów uprawnionych do emisji.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w hipoteczne listy zastawne związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do obligacji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko stopy procentowej,
    • ryzyko zmienności,
    • ryzyko kredytowe,
    • ryzyko niewypłacalności emitenta,
    • ryzyko opóźnienia w realizacji wypłat odsetek lub wykupu,
    • ryzyko reinwestycji,
    • ryzyko przedterminowego wykupu przez emitenta. 
  • KONTRAKTY TERMINOWE
    Charakterystyka

    Kontrakt terminowy jest instrumentem finansowym, zobowiązującym obydwie strony do zawarcia w przyszłości transakcji na warunkach określonych w kontrakcie. Wystawiający kontrakt terminowy zajmuje krótką pozycję (sprzedaje kontrakt) i zobowiązuje się do dostarczenia przedmiotu kontraktu terminowego w dniu wygaśnięcia kontraktu terminowego. Nabywca kontraktu terminowego zajmuje natomiast pozycję długą, zobowiązując się przy tym do zapłacenia ustalonej ceny, po dostarczeniu przedmiotu kontraktu terminowego. W praktyce, większość kontraktów terminowych znajdujących się w obrocie rozliczana jest pieniężnie, czyli bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego. Obrót kontraktami terminowymi dokonywany jest w tzw. seriach, a ostatnim dniem obrotu każdą serią jest określony dzień podawany w warunkach obrotu. Kurs kontraktu terminowego podawany jest w punktach (np. w przypadku kontraktów terminowych na indeksy), w walucie (np. w przypadku kontraktów terminowych na akcje i waluty), w punktach procentowych (np. w przypadku kontraktów na obligacje oraz stopę WIBOR) a cenę ustala się mnożąc kurs przez mnożnik określony w warunkach obrotu, którego wartość różni się w zależności od tego, na jaki instrument bazowy kontrakt terminowy opiewa.

    Z zajęciem pozycji (kupnem lub sprzedażą kontraktu terminowego) wiąże się konieczność wniesienia zabezpieczenia wstępnego oraz utrzymywania zabezpieczenia właściwego, którego wysokość ustala CDM w oparciu o parametry ryzyka inwestycyjnego określone przez właściwą izbę rozliczeniową. Zabezpieczenie stanowi część wartości transakcji, co umożliwia zajęcie pozycji przy zaangażowaniu relatywnie małej kwoty (dźwignia finansowa).

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w kontrakty terminowe związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu.

    Z inwestowaniem w kontrakty terminowe związane jest również:

    • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów pochodnych, w tym kontraktów terminowych, może być zdecydowanie wyższa niż zmienność instrumentu bazowego,
    • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia kontraktu terminowego,
    • ryzyko bazy - oznacza, że cena instrumentu pochodnego może odbiegać od wartości teoretycznej wynikającej z wyceny instrumentu bazowego,
    • ryzyko dywidendy - w przypadku instrumentu finansowego opartego o notowania akcji lub indeksów cenowych płatności dywidendowe komponentów indeksu wpływają ujemnie na wycenę instrumentu bazowego, a w konsekwencji kontraktu terminowego na dany indeks. W przypadku zmiany oczekiwań względem płatności dywidendy, kurs kontraktu terminowego może ulec istotnej zmianie,
    • ryzyko dźwigni finansowej - do zawarcia transakcji wystarcza ułamek wartości rzeczywistej transakcji pobranej jako zabezpieczenie, co tworzy efekt dźwigni finansowej. W przypadku niekorzystnej zmiany kursu instrumentu finansowego istnieje ryzyko poniesienia przez inwestora straty istotnie przekraczającej wartość pierwotnie zainwestowanej w transakcję kwoty (wniesionego zabezpieczenia),
    • ryzyko rolowania, czyli konieczność zajęcia takiej samej pozycji na kolejnej serii kontraktu takiego samego rodzaju jak posiadany w związku z bliskim terminem wygaśnięcia posiadanego kontraktu terminowego. Jeżeli horyzont inwestycyjny, cel inwestycyjny lub powiązanie otwartej pozycji kontraktowej z innymi inwestycjami Klienta wymaga posiadania pozycji dłużej niż do momentu wygaśnięcia (i rozliczenia posiadanego aktualnie kontraktu terminowego) zachodzi konieczność zajęcia takiej samej pozycji na kolejnej serii kontraktu terminowego, który wygasa później. W efekcie może nastąpić konieczność zajęcia pozycji po cenie mniej korzystnej niż cena rozliczenia, lub cena rynkowa kontraktu terminowego, który ma wygasnąć, co zwiększałoby koszt nabycia i utrzymywania danej pozycji.,
    • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM - wiąże się w konsekwencji z zamknięciem pozycji w trybie interwencji CDM oraz - w przypadku zrealizowania straty - z pobraniem dodatkowych środków na jej pokrycie,
    • w przypadku usługi intraday - dodatkowo występuje ryzyko konieczności zamknięcia pozycji w dniu jej otwarcia, co może nastąpić w niesprzyjających warunkach rynkowych.
  • OPCJE
    Charakterystyka
    Opcje to pochodne instrumenty finansowe, których wartość zależy od instrumentów bazowych, skutkujące prawem dla posiadacza opcji do zakupu (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży) określonego instrumentu bazowego po ustalonej cenie w dniu wykonania opcji. Drugą stroną transakcji (sprzedającym) jest tzw. wystawca opcji. Wystawca opcji kupna ma obowiązek sprzedać, a wystawca opcji sprzedaży ma obowiązek kupić określony instrument bazowy, po określonej cenie, w określonym czasie. Z jednej strony jest, zatem prawo, a z drugiej - zobowiązanie; różne są zatem profile zysku i ryzyka wystawcy oraz posiadacza opcji. Innymi słowy: opcje charakteryzują się niesymetrycznością profili zysku i ryzyka. Dokonując transakcji na opcjach inwestor nie przenosi praw majątkowych do instrumentów bazowych. Kupno opcji, której instrumentem bazowym jest inny instrument finansowy (np. akcje lub waluta), nie jest równoważny zawarciu analogicznej transakcji, której przedmiotem byłby ten instrument bazowy (np. kupno akcji).

    Wystawienie opcji wiąże się z koniecznością wniesienia zabezpieczenia, którego wysokość określa właściwa izba rozliczeniowa. Z kolei kupno opcji wymusza konieczność zapłacenia premii sprzedającemu. W przypadku opcji notowanych na GPW, premia stanowi równowartość kursu transakcyjnego przemnożonego przez mnożnik określony w warunkach obrotu. Wartość mnożnika różni się w zależności od typu instrumentu bazowego.

    Wartość opcji nie zależy jedynie od wartości instrumentu bazowego, ale także od takich czynników jak:

    • kurs wykonania,
    • termin do wygaśnięcia,
    • wysokość stopy procentowej dla aktywów uznawanych za pozbawione ryzyka,
    • wysokość dywidendy (o ile jest wypłacana) z instrumentu bazowego,
    • zmienność instrumentu bazowego.

    Inwestor wystawiający opcję narażony jest na utratę kwoty przewyższającej wartość depozytu w przypadku niekorzystnej zmiany ceny opcji. 

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w opcje związana jest część ryzyk opisanych w odniesieniu do innych instrumentów finansowych, tj.:

    • ryzyko dźwigni finansowej,
    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko dywidendy,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko nieuzupełnienia lub nieterminowego uzupełnienia zabezpieczenia do poziomu wymaganego przez CDM.

    Z inwestowaniem w opcje związane jest również:

    • ryzyko instrumentu bazowego - wynika z ryzyk dotyczących instrumentu finansowego, którego kwotowania stanowią podstawę wyceny lub rozliczenia opcji,
    • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów pochodnych, w tym opcji, może być zdecydowanie wyższa niż zmienność instrumentu bazowego,
    • ryzyko nieograniczonej straty - w przypadku wystawienia opcji występuje zagrożenie, że strata może być nieograniczona,
    • ryzyko upływu czasu - cena opcji jest uzależniona od czasu, jaki pozostał do wygaśnięcia opcji. Zbliżanie się terminu wygaśnięcia opcji może powodować spadek wartości opcji nawet przy niezmienionym poziomie ceny instrumentu bazowego. Upływ czasu działa, więc na niekorzyść nabywców opcji kupna i nabywców opcji sprzedaży.
  • WARRANTY
    Charakterystyka

    Warrant to instrument finansowy dający uprawnienie do objęcia akcji spółki, które zostaną wyemitowane w przyszłości. Wyróżnia się warranty subskrypcyjne i warranty opcyjne.

    Warrant subskrypcyjny to instrument finansowy uprawniający posiadacza do objęcia akcji nowej emisji spółki w określonym terminie po ustalonej cenie. Pod względem konstrukcji warrant subskrypcyjny przypomina prawo poboru: różnica polega na tym, że prawo poboru pierwotnie przysługuje wyłącznie osobom już posiadającym akcje spółki, natomiast warrant może zostać objęty przez dowolny podmiot. Spółka w celu podwyższenia kapitału może wyemitować warranty subskrypcyjne, które uprawniają ich nabywcę do zapisu lub objęcia akcji tej spółki. Stroną zajmującą pozycję krótką jest tu zawsze spółka, która zapewnia wykonanie warrantu. Warranty subskrypcyjne mogą być emitowane również bezpłatnie np. jako element premiowy wynagradzania członków organów lub pracowników spółki. Podstawowe pojęcia definiujące warranty subskrypcyjne określa uchwała Walnego Zgromadzenia dotycząca emisji warrantów. Mechanizm dźwigni finansowej wbudowany w konstrukcję warrantu nie powoduje podwyższonego ryzyka dla nabywcy warrantu. Maksymalna strata z tytułu nabycia warrantu jest równa kwocie przeznaczonej na nabycie warrantów. Warranty subskrypcyjne należą do grupy instrumentów o dużej zmienności notowań i ograniczonej płynności.

    Warrant opcyjny to instrument finansowy, który zobowiązuje emitenta do wypłacenia właścicielowi warrantu kwoty rozliczenia lub sprzedaży instrumentu bazowego po ustalonej cenie. W przeciwieństwie do warrantów subskrypcyjnych, które mogą być emitowane przez podmioty wyłącznie na własne akcje przyszłej emisji, warranty opcyjne mogą być emitowane przez instytucje finansowe (np. banki, domy maklerskie) na akcje innych spółek znajdujących się już w obrocie. Cena warrantu zależy od ceny bieżącej i ceny emisyjnej instrumentu bazowego, na który został on wyemitowany. W terminie wykonania następuje rozliczenie pieniężne, które stanowi różnicę pomiędzy ceną rynkową akcji będącej instrumentem bazowym kontraktu a ceną wykonania warrantu.

    Wyróżnia się dwa rodzaje warrantów: warrant kupna i warrant sprzedaży. Warrant kupna daje prawo jego nabywcy do rozliczenia pieniężnego w przypadku, gdy cena instrumentu bazowego w dniu wygaśnięcia będzie wyższa od ceny wykonania warrantu. W przeciwnym wypadku warrant wygasa, a emitent zachowuje wpłaconą przez Inwestora premię. Warrant sprzedaży daje prawo nabywcy do odpowiedniego rozliczenia pieniężnego w przypadku, gdy cena wykonania warrantu jest wyższa od ceny instrumentu bazowego w dniu wygaśnięcia.

    Wyróżnia się warranty typu europejskiego, które umożliwiają realizację prawa inwestora w określonym z góry momencie czasu, oraz typu amerykańskiego, które umożliwiają realizację prawa inwestora w całym okresie życia instrumentu.

    Mechanizm dźwigni finansowej wbudowany w konstrukcję warrantu nie powoduje podwyższonego ryzyka dla nabywcy warrantu. Maksymalna strata z tytułu nabycia warrantu jest równa kwocie przeznaczonej na zakup warrantów. Posiadanie warrantu kupna w przypadku rozliczenia przez dostawę powoduje dodatkowe zobowiązanie z tytułu nabycia instrumentu bazowego. Warranty opcyjne należą do grupy instrumentów o dużej zmienności notowań i ograniczonej płynności.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w warranty związane są ryzyka opisane wcześniej w odniesieniu do opcji z perspektywy Klienta zajmującego pozycję długą, również w zakresie zmienności.

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko dywidendy,
    • ryzyko walutowe.

    Z inwestowaniem w warranty związane jest również:

    • ryzyko zmienności cen rynkowych akcji spółki, na akcje której został wyemitowany warrant, ryzyko zmienność zwiększa się, jeżeli warrant opiewa na więcej niż jedną akcję i zmniejsza się jeżeli opiewa na ułamkową liczbę akcji (do nabycia jednej akcji wymagane jest kilka warrantów),
    • ryzyko ceny wykonania - gdy w terminie wykonania warrantu cena wykonania warrantu kupna może być wyższa od ceny instrumentu bazowego lub cena wykonania warrantu sprzedaży może być niższa do ceny wykonania warrantu,
    • ryzyko ceny emisyjnej akcji - gdy w terminie wykonania warrantu cena emisyjna jest wyższa od ceny akcji na rynku,
    • ryzyko dodatkowych zobowiązań - nabycie warrantu wiąże się z dodatkowym zobowiązaniem wniesienia zapłaty za obejmowane akcje w przypadku gdy inwestor podejmie decyzję o wykonaniu warrantu.
  • JEDNOSTKI INDEKSOWE
    Charakterystyka
    Jednostki indeksowe to instrumenty finansowe, których cena odzwierciedla zmiany wartości danego indeksu. Jednostki indeksowe pozwalają na inwestycję równoważną nabyciu lub zbyciu wszystkich komponentów danego indeksu bez konieczności nabycia lub zbycia poszczególnych akcji wchodzących w jego skład.

    Jednostki indeksowe w swojej konstrukcji są zbliżone do kontraktów terminowych na indeksy. Do podstawowych różnic pomiędzy powyżej wymienionymi instrumentami finansowymi można zaliczyć:

    • niższy mnożnik stosowany w jednostkach indeksowych od mnożnika stosowanego w kontraktach terminowych na indeksy,
    • strona zajmująca pozycję długą musi opłacić całą wartość jednostki, a nie jedynie wnieść zabezpieczenie,
    • termin wykonania jednostek indeksowych jest zdecydowanie dłuższy od terminu wykonania kontraktów terminowych (nawet kilkanaście lat, zamiast np. kilku miesięcy),
    • strona zajmująca pozycję długą ma prawo wyboru formy zamknięcia pozycji przed datą wygaśnięcia: sprzedaż jednostki indeksowej bądź jej wykonanie,
    • strona zajmująca pozycję krótką może zostać wylosowana do wykonania jednostki indeksowej.
    RYZYKA
    Z inwestowaniem w jednostki indeksowe związane są wszystkie ryzyka odnoszące się do kontraktów terminowych.

    Z inwestowaniem w jednostki indeksowe związane jest również:

    • ryzyko zmienności - zmienność jednostek indeksowych jest bardzo zbliżona do zmienności instrumentu bazowego,
    • ryzyko przymusowego wykonania - strona zajmująca pozycję krótką może zostać wylosowana do wykonania jednostki indeksowej w niesprzyjającym dla niej momencie,
    • ryzyko ceny rozliczeniowej - strona zajmująca pozycję długą, chcąc wykonać posiadaną jednostkę indeksową, musi złożyć deklarację wykonania po nieznanej sobie cenie rozliczeniowej (kurs rozliczeniowy ustalany następnego dnia).
  • ETP - EXCHANGE TRADED PRODUCTS (ETF, ETN, ETC)
    Charakterystyka
    Exchange Traded Products (ETP) są to instrumenty finansowe, będące przedmiotem obrotu zorganizowanego, których cena co do zasady powiązana jest z wartością bazowego instrumentu finansowego. Instrumentem bazowym mogą być między innymi:

     

     

    • indeksy,
    • surowce,
    • produkty rolne,
    • metale,
    • portfele akcji,
    • waluty,
    • instrumenty dłużne,
    • stopy procentowe.

    Ze względu na charakter ETP wyróżniamy dwie główne grupy:

    • ETF - Exchange Traded Funds: tytuły uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, które notowane są na rynku wtórnym, często na rynku regulowanym.
    • ETN - Exchange Traded Notes (nazywane również produktami strukturyzowanymi): to instrumenty finansowe, które są niezabezpieczonym zobowiązaniem dłużnym emitenta, często banku, które notowane są na rynku wtórnym, często regulowanym.

    Wyróżnia się również odmianę instrumentów ETN w postaci ETC - Exchange Traded Commodity (pol. surowce, towary, metale) lub Exchange Traded Currency (pol. waluty). ETC mogą budować portfel poprzez fizyczny zakup aktywów, instrumentów finansowych bazowych, jak też posługiwać się kontraktami terminowymi, opcjami, lub ogólnie instrumentami pochodnymi.

    ETF - Exchange Traded Funds

    ETF mogą opierać się na wszystkich wskazanych powyżej instrumentach bazowych. Ze względu na szczególne ryzyka z nimi związane, wyróżnić należy:

    • instrumenty oparte o indeksy - w tym przypadku istotną rolę pełni ryzyko niedopasowania stóp zwrotu, ryzyko informacyjne oraz ryzyko koncentracji (w przypadku wąskich segmentów rynku),
    • instrumenty lewarowane - w tym przypadku zmiany ceny ETF są wielokrotnością zmiany ceny instrumentu bazowego, zatem istotną rolę pełni ryzyko wbudowanej dźwigni finansowej,
    • instrumenty odwrotne - instrumenty te pozwalają inwestorowi na zarabianie na spadkach ceny instrumentu bazowego,
    • instrumenty powiązane ze zmiennością instrumentów bazowych - w tym przypadku należy zwrócić uwagę na ryzyko polityki inwestycyjnej, ryzyko niedopasowania stóp zwrotu, oraz ryzyko zmienności,
    • instrumenty spełniające kryteria ustanowione w regulacjach UE z zakresu UCITS  („Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe"). Z regulacji tych wynika wymagany stopień dywersyfikacji instrumentów w portfelu funduszu, ograniczenia dotyczące wykorzystywania instrumentów pochodnych, konieczność przechowywania papierów wartościowych przez niezależnego powiernika oraz publikacji wymaganych dokumentów takich jak prospekt, kluczowe informacje dla inwestorów oraz roczne i półroczne sprawozdania z działalności. Fundusze spełniające kryteria UCITS są zatem mniej ryzykowne niż fundusze ich nie spełniające.
    ETN - Exchange Traded Notes

    W przypadku instrumentów typu ETN kluczową rolę pełni ryzyko emitenta oraz ryzyko braku zabezpieczenia. Ponadto, ryzyko płynności dla instrumentów ETN jest wyższe niż dla instrumentów ETF. Biorąc pod uwagę fakt, że emitent ma wyłączną kontrolę nad emisjami i umorzeniami, znaczące jest również ryzyko zawieszenia emisji ETP przez emitenta, ryzyko zawieszenia obliczeń wartości aktywów netto przez emitenta oraz ryzyko rozwiązania ETP przez emitenta. W przypadku instrumentów lewarowanych oraz odwrotnych należy wziąć pod uwagę ryzyko okresu inwestycji.

    Instrumenty typu ETN nie spełniają kryteriów UCITS, jednak mogą być przedmiotem inwestycji przez podmioty spełniające kryteria UCITS.

    Wśród instrumentów typu ETN wyróżnić można:

    • bankowe papiery wartościowe,
    • certyfikaty indeksowe (trackery),
    • certyfikaty bonusowe,
    • certyfikaty dyskontowe,
    • certyfikaty faktor,
    • certyfikaty turbo typu knock-out,
    • certyfikaty odwrotnie zamienne.

    Bankowe papiery wartościowe to instrumenty finansowe emitowane przez banki. Bankowe papiery wartościowe mają wartość nominalną. Bank emitujący bankowe papiery wartościowe określa oprocentowanie oraz zobowiązuje się do wypłaty określonych kwot w określonych terminach właścicielowi. Wysokość wypłat może być uzależniona od określonego wskaźnika rynkowego nazywanego indeksem bazowym (np. kursu akcji lub koszyka akcji, wartości indeksów giełdowych, kursów walut, cen surowców) i jest kalkulowana według ściśle określonego wzoru. Bankowe papiery wartościowe nie są objęte systemem gwarantowania depozytów. Nabywając bankowe papiery wartościowe inwestor nie nabywa praw majątkowych do powiązanych instrumentów bazowych, których ceny służą do wyliczenia wysokości wypłat (np. akcji, koszyka akcji, portfeli indeksów giełdowych, walut, surowców, itp.). Nabywający bankowe papiery wartościowe ma możliwość otrzymania wypłat przewyższających ich wartość nominalną, wraz z odsetkami premiowymi w przypadku realizacji korzystnego scenariusza przez instrument bazowy, czyli może otrzymać premię wynikającą ze zmian dotyczących instrumentu bazowego i sposobu kalkulacji wysokości wypłat. Wśród najważniejszych elementów determinujących wysokość wypłaty dla inwestora wyróżnić należy: pełną ochronę kapitału lub jej brak, wypłatę odsetek gwarantowanych, współczynnik partycypacji, maksymalną wysokość odsetek premiowych, poziomy bariery, częstotliwość naliczania kuponu, formułę autocall lub jej brak oraz odwrotną zamienność lub jej brak.

    • bankowe papiery wartościowe z pełną ochroną zainwestowanego kapitału gwarantują wypłaty równe wartości nominalnej niezależnie od zachowania indeksu bazowego na koniec przyjętego okresu inwestycji. Gwarancja pełnej ochrony kapitału zwykle nie dotyczy sytuacji, w której inwestor rezygnuje z inwestycji przed terminem wykupu, o ile bank dopuścił możliwość żądania wcześniejszego wykupu,
    • bankowe papiery wartościowe bez gwarancji pełnej ochrony kapitału zapewniają wypłaty równe jedynie części wartości nominalnej instrumentu, na koniec okresu inwestycji. W przypadku zrealizowania niekorzystnego scenariusza zachowania instrumentu bazowego inwestor otrzyma wypłatę poniżej wartości nominalnej bankowego papieru wartościowego z dnia ich zakupu. Taki scenariusz oznacza utratę przynajmniej części zainwestowanego kapitału. Zakończenie inwestycji przed planowanym terminem również może oznaczać utratę części zainwestowanego kapitału, chyba że warunki rynkowe pozwolą uzyskać z odsprzedaży bankowego papieru wartościowego cenę przewyższającą jego wartość nominalną z dnia zakupu,
    • w przypadku bankowych papierów wartościowych emitowanych na prawie polskim, niezależnie od poziomu ochrony zainwestowanego kapitału, Klient na koniec okresu inwestycji otrzyma oprocentowanie gwarantowane,
    • współczynnik partycypacji informuje, w jakiej części zmiany ceny instrumentu bazowego uczestniczy inwestor. Współczynnik partycypacji określony jest w momencie emisji instrumentu. Im wyższy jest współczynnik partycypacji instrumentu, tym wyższy jest potencjalny zysk inwestora,
    • maksymalna wysokość odsetek premiowych określona przed rozpoczęciem emisji bankowych papierów wartościowych. Wyznacza ona maksymalną stopę zwrotu, jaką inwestor może uzyskać w przypadku realizacji pozytywnego scenariusza rynkowego,
    • poziomy bariery są to poziomy cen instrumentu bazowego, przy przekroczeniu których zmienia się formuła wypłaty odsetek premiowych. Bankowe papiery wartościowe mogą mieć jeden lub więcej poziomów bariery. Po dotknięciu lub przekroczeniu bariery mogą wystąpić następujące zdarzenia: kupon może być wypłacony w całości, inwestor może partycypować w stopach zwrotu instrumentu bazowego, lub też kupon może nie być wypłacony. Ponadto, jeśli do wyliczenia odsetek premiowych wykorzystywany jest więcej niż jeden odczyt ceny instrumentu bazowego, wybrane najwyższe, najniższe lub wszystkie stopy zwrotu z tych instrumentów mogą być ograniczone z góry, z dołu lub z góry i z dołu,
    • częstotliwość naliczania kuponu jest określona przed rozpoczęciem emisji bankowych papierów wartościowych. Weryfikacja, czy cena instrumentu bazowego lub jej przekształcenie spełnia określone warunki może mieć miejsce na koniec trwania inwestycji lub z dowolną inną częstotliwością. Wypłata odsetek premiowych może być uzależniona od wartości inwestycji na koniec okresu inwestycji, wartości inwestycji na koniec poszczególnych okresów odsetkowych, czy też wartości inwestycji na zakończenie każdego dnia, w którym notowany jest instrument bazowy,
    • bankowe papiery wartościowe z formułą autocall mogą zostać przez emitenta wykupione przed terminem zakończenia inwestycji. W przypadku, gdy w wybranym okresie spełniony zostanie określony warunek, instrument jest wykupowany, zaś inwestor otrzymuje odsetki premiowe. Oznacza to, że czas trwania inwestycji może być znacząco krótszy niż zakładany,
    • bankowe papiery wartościowe typu odwrotnie zamiennego pozwalają na otrzymanie kuponu odsetkowego na koniec inwestycji niezależnie od ceny instrumentu bazowego. Instrumenty te mają z góry ustaloną cenę wykonania oraz współczynnik konwersji, informujący jaka liczba instrumentów bazowych przypada na jeden bankowy papier wartościowy. W dniu wykupu instrumentu odwrotnie zamiennego, inwestor otrzymuje kupon odsetkowy, zaś wykup instrumentu następuje poprzez wypłatę jego wartości nominalnej lub poprzez dostarczenie instrumentu bazowego. Jeżeli cena instrumentu bazowego w dniu ostatniej wyceny znajduje się na poziomie lub powyżej ceny wykonania, inwestor otrzymuje wartość nominalną papieru wartościowego. Jeżeli cena instrumentu bazowego w dniu ostatniej wyceny znajduje się poniżej ceny wykonania, wówczas następuje dostarczenie instrumentu bazowego.

    Certyfikaty indeksowe (trackery) to instrumenty finansowe odzwierciedlające zachowanie instrumentu bazowego po uwzględnieniu współczynnika subskrypcji, tj. ułamka instrumentu bazowego, który można otrzymać za jeden certyfikat. Instrumenty te powalają inwestorowi na osiągnięcie zysków w przypadku wzrostu (tracker) lub spadku (short tracker) cen instrumentu bazowego.

    Certyfikaty bonusowe to instrumenty finansowe zapewniające częściową gwarancję kapitału. Pozwalają one inwestorowi na osiągnięcie zysków w przypadku pozostawania cen instrumentu bazowego powyżej ustalonej bariery. W przypadku gdy cena instrumentu spadnie poniżej bariery lub wzrośnie powyżej maksymalnego pułapu (cap), wartość certyfikatu naśladuje zmiany cen instrumentu bazowego.

    Certyfikaty dyskontowe to instrumenty finansowe nabywane przez inwestorów z dyskontem, to jest po cenie niższej od ceny instrumentu bazowego. Zysk inwestora ograniczony jest do określonego maksymalnego pułapu (cap). Jeśli cena instrumentu bazowego wzrośnie powyżej tego maksymalnego pułapu, wówczas inwestor otrzyma określoną premię, ale nie będzie uczestniczył w dalszych wzrostach cen instrumentu bazowego. Jeżeli cena instrumentu bazowego spadnie poniżej jego wartości początkowej, ale pozostanie powyżej bariery, wówczas inwestor otrzyma część premii wynikającej z dyskonta, proporcjonalną do zmiany ceny instrumentu bazowego. W przypadku spadku ceny instrumentu bazowego poniżej bariery, inwestor ponosi straty.

    Certyfikaty faktor to instrumenty finansowe umożliwiające kupno (certyfikaty faktor typu long) lub sprzedaż (certyfikaty faktor typu short) instrumentu bazowego. Certyfikaty faktor charakteryzują się stałym poziomem dźwigni finansowej oraz nie mają daty wygaśnięcia. Dzienne zmiany cen certyfikatu faktor są równe procentowym zmianom ceny instrumentu bazowego pomnożonym przez określony mnożnik (faktor). Ponadto certyfikaty faktor mają wbudowany mechanizm obronny wartości inwestycji - w przypadku zmiany ceny instrumentu bazowego przekraczającego określony poziom, następuje zaprzestanie dalszego naliczania strat oraz ustalenie nowego poziomu odniesienia dla zmiany ceny instrumentu bazowego. Pozwala to na zabezpieczenie przed stratą przewyższającą zainwestowany kapitał. Ponadto ceny certyfikatów faktor podlegają codziennym dostosowaniom ze względu na koszt finansowania inwestycji ponad wartość certyfikatu, co stanowi dodatkowy zysk dla posiadaczy ceryfikatów typu short oraz koszt dla posiadaczy certyfikatów typu long.

    Certyfikaty turbo typu knock-out to instrumenty finansowe ze zmiennym poziomem dźwigni finansowej. Certyfikaty turbo typu knock-out pozwalają inwestorowi na osiąganie zysków w przypadku wzrostu (certyfikaty typu long) lub spadku (certyfikaty typu short) cen instrumentu bazowego. Ponadto, mechanizm knock-out pozwala zabezpieczyć inwestora przed stratami przewyższającymi zainwestowany kapitał. W przypadku certyfikatu typu long, jeżeli cena instrumentu bazowego dotknie bądź spadnie poniżej ustalonej bariery, certyfikat jest wykupowany przez emitenta po wartości końcowej obliczanej przez emitenta W przypadku certyfikatu typu short, jeżeli cena instrumentu bazowego dotknie lub wzrośnie powyżej ustalonej bariery, certyfikat jest wykupowany przez emitenta po wartości końcowej określanej zgodnie z warunkami emisji certyfikatu. Im poziom bariery jest bliższy ceny instrumentu bazowego, tym wyższa jest dźwignia finansowa certyfikatu. Poziom bariery oraz dźwignia finansowa certyfikatu turbo typu knock-out rośnie w czasie, co zwiększa wartość inwestycji w przypadku certyfikatów typu short oraz zmniejsza w przypadku certyfikatów typu long.

    Certyfikaty odwrotnie zamienne to instrumenty finansowe pozwalające na otrzymanie kuponu odsetkowego na koniec inwestycji niezależnie od ceny instrumentu bazowego. Instrumenty te mają z góry ustaloną cenę wykonania oraz współczynnik konwersji, informujący jaka liczba instrumentów bazowych przypada na jeden certyfikat. W dniu wykupu certyfikatu odwrotnie zamiennego, inwestor otrzymuje kupon odsetkowy, zaś wykup certyfikatu następuje poprzez wypłatę jego wartości nominalnej lub poprzez fizyczną dostawę instrumentu bazowego. Jeżeli cena instrumentu bazowego w dniu ostatniej wyceny znajduje się na poziomie lub powyżej ceny wykonania, inwestor otrzymuje wartość nominalną certyfikatu. Jeżeli cena instrumentu bazowego w dniu ostatniej wyceny znajduje się poniżej ceny wykonania, wówczas następuje fizyczna dostawa instrumentu bazowego.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w ETP związane jest większość ryzyk opisanych w odniesieniu do akcji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania.

    Z inwestowaniem w ETP związane jest również:

    • ryzyko instrumentu bazowego - notowania ETP zależą od notowań instrumentów, których ceny są naśladowane. W sytuacji kiedy notowania instrumentu bazowego są zawieszone, obrót tytułami uczestnictwa ETP również może być wstrzymany,
    • ryzyko zmienności - zmienność instrumentów naśladujących notowania innych instrumentów finansowych może być zbliżona do zmienności instrumentu bazowego, z wyjątkiem ETP stosujących dźwignię finansową,
    • ryzyko polityki inwestycyjnej - sposób realizacji polityki inwestycyjnej ETP może nie być podany do publicznej wiadomości. Może ona polegać na inżynierii finansowej z zastosowaniem metod statystycznych zamiast bezpośredniej inwestycji w instrumenty bazowe,
    • ryzyko informacyjne - składy portfeli ETP nie zawsze są aktualizowane na bieżąco lub mogą w ogóle nie być podawane do publicznej wiadomości,
    • ryzyko koncentracji - instrumenty ETP mogą być oparte o bardzo wąskie segmenty rynku, co może prowadzić do wysokiego udziału aktywów danego ETP w tym wąskim segmencie rynku instrumentów bazowych,
    • ryzyko niedopasowania stóp zwrotu - portfele ETP najczęściej nie zawierają adekwatnej pozycji w instrumentach bazowych, toteż zmiany wycen tytułów uczestnictwa mogą różnić się od zmiany cen instrumentów, które mają naśladować,
    • ryzyko braku zabezpieczenia - ETP nie muszą posiadać pełnego zabezpieczenia w aktywach, których ceny są odzwierciedlane, toteż w sytuacji rozwiązania ETP, inwestor może nie odzyskać całości środków stanowiących równowartość posiadanych tytułów uczestnictwa,
    • ryzyko dźwigni finansowej - niektóre ETP posługują się dźwignią finansową, co sprawia, że zyski i straty dla posiadacza tytułów uczestnictwa ETP mogą być kilkukrotnie większe niż zmiana ceny instrumentu bazowego,
    • ryzyko okresu inwestycji - niektóre ETN, w szczególności lewarowane oraz odwrotne, są przeznaczone do krótkoterminowych inwestycji, np. kilkudniowych. W dłuższym okresie stopa zwrotu tych produktów może znacząco odbiegać od deklarowanego mnożnika inwestycji i ceny instrumentu bazowego.
    • ryzyko zawieszenia obliczeń przez emitenta - emitent może czasowo zawiesić obliczanie wartości aktywów netto tytułów uczestnictwa ETP,
    • ryzyko zawieszenia emisji ETP przez emitenta - podaż ETP jest w pełni kontrolowana przez emitenta. Ma to niewielki wpływ na cenę w przypadku ETN. Ze względu na wysoki popyt na dany instrument, emitent może podjąć decyzję o zawieszeniu emisji ETN, co prowadzić może do wzrostu ceny tego instrumentu znacząco powyżej ceny wynikającej z cen instrumentu bazowego i formuły wyliczania wartości ETN. Po wznowieniu emisji, ceny ETN mogą powrócić do stanu początkowego, co może skutkować poniesieniem przez inwestora strat pomimo zgodnej z oczekiwaniami zmiany ceny instrumentu bazowego,
    • ryzyko rozwiązania ETP przez emitenta - emitent może tego dokonać w każdym czasie,
    • ryzyko niewypłacalności emitenta - przyszła sytuacja finansowa emitenta cechuje się niepewnością, co w pesymistycznym scenariuszu może oznaczać niewypłacalność emitenta, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
    • ryzyko połączenia lub podziału ETP - emitent może tego dokonać w każdym czasie,
    • ryzyko czasowego zawieszenia obrotu tytułami uczestnictwa ETP,
    • ryzyko szczególne - dotyczące danego ETP, wynikające z charakterystyki indeksu bazowego i formuły określającej kwotę rozliczenia, które są określane w dokumentacji ETP.
    • ryzyko contango - dotyczy ETC, występuje, kiedy cena instrumentów pochodnych na dany instrument bazowy w przyszłości jest wyższa od ceny bieżącej tego instrumentu. W takim przypadku wraz z upływem czasu posiadacz instrumentu pochodnego, może ponosić stratę, jeżeli ceny instrumentu bazowego nie osiągną cen instrumentów pochodnych z chwili ich nabycia. Posiadacz tych instrumentów może również ponieść stratę, jeżeli zaistnieje konieczność rolowania instrumentów pochodnych w czasie trwania inwestycji (patrz: kontrakty terminowe - ryzyko rolowania).
  • REIT - REAL ESTATE INVESTMENT TRUST
    Charakterystyka
    Real Estate Investment Trust (REIT) najczęściej przybierają formę funduszy inwestycyjnych, których obszarem inwestycyjnym jest szeroko pojęty rynek nieruchomości. Aktywa funduszu mogą składać się z nieruchomości (biurowców, apartamentowców, magazynów, szpitali, centrów handlowych, hoteli itp.) oraz papierów wartościowych powiązanych z rynkiem nieruchomości, np. dłużne papiery hipoteczne. Tytuły uczestnictwa w REIT mogą być przedmiotem obrotu na giełdach papierów wartościowych. REIT mogą wykorzystywać dług w celu finansowania inwestycji w nieruchomości, co powoduje efekt dźwigni finansowej. Inwestor nabywający tytuły uczestnictwa REIT nie nabywa praw własności nieruchomości.
    RYZYKA

    Z inwestowaniem w REIT związana jest większość ryzyk opisanych w odniesieniu do akcji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe.

    Z inwestowaniem w REIT związane jest również:

    • ryzyko zmienności - zmienność wartości tytułów uczestnictwa REIT zależy w dużym stopniu od charakterystyki portfela REIT,
    • ryzyko rynku nieruchomości - inwestycje na rynku nieruchomości mogą być wyjątkowo mało płynne, a spieniężenie inwestycji w nieruchomości w niektórych uwarunkowaniach rynkowych może ulec znacznemu przedłużeniu. Ponadto ceny poszczególnych nieruchomości mogą zależeć od indywidualnych cech poszczególnych nieruchomości,
    • ryzyko przyszłych inwestycji - realizacja polityki inwestycyjnej nie musi być natychmiastowa w zakresie nowych inwestycji funduszu (proces zakupu nieruchomości może się przedłużać, a wraz z nim okres zwrotu z zainwestowanego kapitału),
    • ryzyko wynajętej powierzchni - wiele REIT czerpie korzyści z wynajmu powierzchni mieszkaniowej lub komercyjnej. Po zakończeniu umów przez najemców stopa zwrotu z nieruchomości może ulec tymczasowemu obniżeniu, do czasu ponownego zajęcia lokalu przez nowego najemcę,
    • ryzyko zabezpieczenia - zobowiązania wynikające z nabywanych przez REIT papierów dłużnych mogą nie znaleźć wystarczającego pokrycia w aktywach w sytuacji niewypłacalności dłużnika,
    • ryzyko prawne - REIT może być w sporze prawnym z innymi interesariuszami nieruchomości,
    • ryzyko stopy procentowej - wahania stóp procentowych mogą wpływać na stawki oprocentowania instrumentów dłużnych znajdujących się w portfelu REIT oraz stawki oprocentowania długu emitowanego przez REIT na cele inwestycyjne,
    • ryzyko dźwigni finansowej - REIT często wykorzystują dług w celu finansowania inwestycji w nieruchomości, co może zwiększyć wahania stóp zwrotu zarówno przy korzystnych jak i niekorzystnych uwarunkowaniach rynkowych,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania - REIT podlegają różnym regulacjom, a przepisy (również podatkowe) w poszczególnych krajach mogą istotnie różnić się od siebie,
    • ryzyko zawieszenia obliczeń przez emitenta - REIT może czasowo zawiesić obliczanie wartości aktywów netto REIT np. w następstwie znacznego wahania cen nieruchomości,
      • ryzyko rozwiązania funduszu,
      • ryzyko połączenia lub podziału funduszu
      • ryzyko czasowego zawieszenia umarzania tytułów uczestnictwa REIT - jego znaczenie rośnie wraz z intensywnością umorzeń tytułów uczestnictwa REIT, gdyż fundusz może nie posiadać wolnych środków pieniężnych do pokrycia wszystkich wniosków o umorzenie tytułów uczestnictwa.
  • JEDNOSTKI UCZESTNICTWA
    Charakterystyka

    Jednostka uczestnictwa jest instrumentem finansowym - tytułem uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania, niebędącym papierem wartościowym, emitowanym przez Fundusze Inwestycyjne Otwarte (FIO) oraz Specjalistyczne Fundusze Inwestycyjne Otwarty (SFIO), działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Stanowi tytuł prawny, na podstawie którego inwestor - uczestnik FIO/SFIO (Uczestnik) partycypuje we wspólnej masie majątkowej, jaką jest FIO/SFIO. Jednostki uczestnictwa są zapisane w rejestrach Uczestników, które prowadzone są przez Agenta Transferowego. Wartość jednostki uczestnictwa jest zmienna i zależy od wyników osiąganych przez FIO/SFIO. Jest ona podawana do publicznej wiadomości przez FIO/SFIO.

    RYZYKA 

    Inwestycja w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych obarczona jest ryzykiem, czyli przede wszystkim możliwością utraty, nawet znacznej części zainwestowanego kapitału. Możliwość obniżenia wartości inwestycji jest spowodowana wahaniami wartości jednostek uczestnictwa. Ponadto fundusze inwestycyjne nie gwarantują osiągnięcia zysku z inwestycji.

    Poziom ryzyka zależny jest m.in. od:

    • kategorii funduszu,
    • składu portfela funduszu inwestycyjnego,
    • realizowanej przez fundusz polityki inwestycyjnej.

    Ryzyko inwestycyjne danego funduszu inwestycyjnego jest zależne od polityki inwestycyjnej tego funduszu. Szczegółowe informacje na temat ryzyka inwestycyjnego zawarte są w udostępnionej inwestorom dokumentacji dotyczącej funduszu inwestycyjnego, w szczególności w: Kluczowych Informacjach dla Inwestorów, Prospektach Informacyjnych, Warunkach Emisji, Statutach. Informacje na temat ryzyka inwestycyjnego, w tym w szczególności treść Kluczowych Informacji dla Inwestorów, są dostępne w Punktach Obsługi Klientów CDM oraz na stronie internetowej www.cdmpekao.com.pl.

    Na ryzyko inwestycyjne dotyczące inwestowania w jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego składają się ryzyka związane z nabywanymi przez fundusz inwestycyjny instrumentami finansowymi, opisane w Rozdziale II Pakietu Informacyjnego, w szczególności:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe.

    Z inwestowaniem w jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego związane są również:

    • ryzyko zmienności - zależy od typu funduszu, im większa część portfela funduszu alokowana jest w instrumenty o wyższej zmienności, tym wyższa będzie zmienność jednostek uczestnictwa,
    • ryzyko zarządzającego - wiąże się z możliwością podjęcia błędnej decyzji przez zarządzającego funduszem, co do selekcji rodzaju aktywów do portfela inwestycyjnego funduszu oraz momentu podjęcia decyzji inwestycyjnej,
    • ryzyko polityki inwestycyjnej - brak możliwości bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka oraz aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu,
    • ryzyko walutowe, w przypadku gdy inwestycja jest dokonywana w walucie obcej, związane z niekorzystnymi zmianami kursów wymiany walut.
  • TYTUŁY UCZESTNICTWA
    Charakterystyka

    Tytuł uczestnictwa jest instrumentem finansowym - tytułem uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania, emitowanym przez fundusz zagraniczny. Stanowi tytuł prawny, na podstawie którego inwestor partycypuje we wspólnej masie majątkowej funduszu zagranicznego. Z uwagi na fakt, że fundusz zagraniczny może mieć różne formy (funduszem zagranicznym może być np. fundusz inwestycyjny otwarty, spółka inwestycyjna), tytuły uczestnictwa mogą być różnie nazywane (np. jednostkami uczestnictwa, akcjami).

    RYZYKA 

    Inwestycja w tytuły uczestnictwa zagranicznych funduszy inwestycyjnych obarczona jest ryzykiem, czyli przede wszystkim możliwością utraty, nawet znacznej części zainwestowanego kapitału. Możliwość obniżenia wartości inwestycji jest spowodowana wahaniami wartości tytułów uczestnictwa. Ponadto fundusze inwestycyjne nie gwarantują osiągnięcia zysku z inwestycji.

    Poziom ryzyka zależny jest m.in. od:

    •  kategorii funduszu,
    • składu portfela funduszu inwestycyjnego,
    • realizowanej przez fundusz polityki inwestycyjnej.

    Ryzyko inwestycyjne danego zagranicznego funduszu inwestycyjnego jest zależne od polityki inwestycyjnej tego funduszu. Szczegółowe informacje na temat ryzyka inwestycyjnego zawarte są w udostępnionej inwestorom dokumentacji dotyczącej funduszu inwestycyjnego, w szczególności w: Kluczowych Informacjach dla Inwestorów, Prospektach Informacyjnych, Warunkach Emisji, Statutach. Informacje na temat ryzyka inwestycyjnego, w tym w szczególności treść Kluczowych Informacji dla Inwestorów, są dostępne w Punktach Obsługi Klientów CDM oraz na stronie internetowej www.cdmpekao.com.pl.

    Na ryzyko inwestycyjne dotyczące inwestowania w tytuły uczestnictwa zagranicznego funduszu inwestycyjnego składają się ryzyka związane z nabywanymi przez fundusz inwestycyjny instrumentami finansowymi, opisane w Rozdziale II Pakietu Informacyjnego, w szczególności:

    •  ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe.

    Z inwestowaniem w tytuły uczestnictwa zagranicznego funduszu inwestycyjnego związane są również:

    • ryzyko zmienności - zależy od typu funduszu, im większa część portfela funduszu alokowana jest w instrumenty o wyższej zmienności, tym wyższa będzie zmienność jednostek uczestnictwa,
    • ryzyko zarządzającego - wiąże się z możliwością podjęcia błędnej decyzji przez zarządzającego funduszem, co do selekcji rodzaju aktywów do portfela inwestycyjnego funduszu oraz momentu podjęcia decyzji inwestycyjnej,
    • ryzyko polityki inwestycyjnej - brak możliwości bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka oraz aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu,
    • ryzyko walutowe, w przypadku gdy inwestycja jest dokonywana w walucie obcej, związane z niekorzystnymi zmianami kursów wymiany walut,
    • ryzyko regulacyjne kraju inkorporacji funduszu, zagraniczne fundusze inwestycyjne podlegają różnym regulacjom, odmiennym niż polskie, przepisy (również podatkowe) w poszczególnych krajach mogą istotnie różnić się od siebie, których poznanie i zrozumienie może być dla inwestora trudne i czasochłonne.
  • CERTYFIKATY INWESTYCYJNE
    Charakterystyka

    Certyfikaty inwestycyjne to instrumenty finansowe emitowane przez fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ), działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Ich wycena oraz ryzyka są ściśle związane ze składem portfela inwestycyjnego FIZ, przy czym w portfelu mogą znajdować się instrumenty finansowe i produkty, które nie mogą znajdować się w portfelu funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO).

    RYZYKA

    Inwestycja w certyfikaty inwestycyjne FIZ obarczona jest ryzykiem, czyli przede wszystkim możliwością utraty, nawet znacznej części zainwestowanego kapitału. Możliwość obniżenia wartości inwestycji jest spowodowana wahaniami wartości certyfikatów inwestycyjnych. Ponadto fundusze inwestycyjne nie gwarantują osiągnięcia zysku z inwestycji.

    Poziom ryzyka zależny jest m.in. od:

    •  kategorii funduszu,
    • składu portfela funduszu inwestycyjnego,
    • realizowanej przez fundusz polityki inwestycyjnej.

    Ryzyko inwestycyjne danego funduszu inwestycyjnego zamkniętego jest zależne od polityki inwestycyjnej tego funduszu. Szczegółowe informacje na temat ryzyka inwestycyjnego zawarte są w udostępnionej inwestorom dokumentacji dotyczącej funduszu inwestycyjnego, w szczególności w: Kluczowych Informacjach dla Inwestorów, Prospektach Informacyjnych, Warunkach Emisji, Statutach. Informacje na temat ryzyka inwestycyjnego, w tym w szczególności treść Kluczowych Informacji dla Inwestorów, są dostępne w Punktach Obsługi Klientów CDM oraz na stronie internetowej www.cdmpekao.com.pl.

    Na ryzyko inwestycyjne dotyczące inwestowania w certyfikaty inwestycyjne funduszu inwestycyjnego zamkniętego składają się ryzyka związane z nabywanymi przez fundusz inwestycyjny instrumentami finansowymi, opisane w Rozdziale II Pakietu Informacyjnego, w szczególności:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe.

    Z inwestowaniem w tytuły uczestnictwa zagranicznego funduszu inwestycyjnego związane są również:

    •  ryzyko zmienności - zależy od typu funduszu, im większa część portfela funduszu alokowana jest w instrumenty o wyższej zmienności, tym wyższa będzie zmienność jednostek uczestnictwa,
    • ryzyko zarządzającego - wiąże się z możliwością podjęcia błędnej decyzji przez zarządzającego funduszem, co do selekcji rodzaju aktywów do portfela inwestycyjnego funduszu oraz momentu podjęcia decyzji inwestycyjnej,
    • ryzyko polityki inwestycyjnej - brak możliwości bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka oraz aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu,
    • ryzyko walutowe, w przypadku gdy inwestycja jest dokonywana w walucie obcej, związane z niekorzystnymi zmianami kursów wymiany walut.
    • ryzyko niepewnego horyzontu inwestycyjnego - certyfikaty inwestycyjne, w zależności od warunków emisji i statutu funduszu, mogą posiadać ściśle określone terminy wykupu, które uniemożliwiają ich spieniężenie w terminie wybranym przez posiadacza certyfikatu. Również ze względu na niską płynność niektórych aktywów zarządzanych przez fundusz, termin zakończenia funduszu/wykupu certyfikatów może zostać znacznie wydłużony.
  • UBEZPIECZENIE z UFK
    Charakterystyka
    Ubezpieczenie na życie powiązane z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi (UFK), to produkt inwestycyjno-ubezpieczeniowy, w ramach którego środki inwestowane są pośrednio w fundusze inwestycyjne. Produkt ten jest objęty gwarancjami Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Charakter ochronno-inwestycyjny  oznacza, że pewna część składki ubezpieczeniowej przeznaczana jest na pokrycie ochrony związanej z ubezpieczeniem na życie, a pozostała na zakup jednostek uczestnictwa UFK. Ubezpieczenia z UFK mogą zobowiązywać Klienta do systematycznych wpłat środków przez określony czas. Niektóre ubezpieczenia na życie powiązane z UFK oferują gwarancję zwrotu zainwestowanych środków. Gwarancja może obejmować jednak tylko część zainwestowanych środków lub może obowiązywać w ściśle określonych terminach.

    Zawierając umowę ubezpieczenia na życie powiązanego z UFK Klient nie nabywa tytułów uczestnictwa funduszu inwestycyjnego.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w ubezpieczenia na życie z UFK związanych jest znaczna część ryzyk dotyczących tradycyjnych funduszy inwestycyjnych jak i produktów depozytowych.

    Z inwestowaniem w/w produkty związane jest również:

    • ryzyko niewypłacalności zakładu ubezpieczeń, przyszła sytuacja finansowa ubezpieczyciela cechuje się niepewnością, co w pesymistycznym scenariuszu może oznaczać niewypłacalność ubezpieczyciela, a dla inwestora częściową lub całkowitą utratę zainwestowanych środków,
    • ryzyko charakterystyczne dla funduszu inwestycyjnego, o który oparty jest UFK,
    • ryzyko szczególne - dotyczące danego produktu, wynikające z charakterystyki UFK/funduszu inwestycyjnego, w który UFK bezpośrednio inwestuje oraz ogólnych warunków ubezpieczeń, co może wiązać się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału.
  • INSTRUMENTY OFEROWANE W RAMACH OFERTY PIERWOTNEJ (IPO)
    Charakterystyka
    CDM świadczy na rzecz Klienta usługi w zakresie nabywania instrumentów finansowych oferowanych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej.

    CDM przyjmuje zapisy Klienta złożone w formie pisemnej w POKach zlokalizowanych na terenie całego kraju, a także za pomocą kanałów zdalnych, jeśli pozwalają na to obowiązujące przepisy prawa i postanowienia odpowiedniego dokumentu informacyjnego.

    RYZYKA

    Niezależnie od opisanych w innych punktach ryzyk związanych z inwestycjami, nabywanie instrumentów finansowych oferowanych w obrocie pierwotnym lub w ofercie publicznej wiąże się z następującymi ryzykami:

    • ryzyko niedojścia emisji do skutku,
    • ryzyko związane z zawieszeniem lub odstąpieniem od oferty przez emitenta,
    • ryzyko opóźnienia wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu,
    • ryzyko związane z niedopuszczeniem instrumentu finansowego do obrotu,
    • ryzyko związane z subskrypcją i opłaceniem zapisu na instrumenty finansowe - przydział instrumentów finansowych w ramach oferty pierwotnej może być uzależniony od kolejności zapisów lub całkowitego popytu na oferowane instrumenty finansowe. Występują przypadki, w których inwestor nabywa bardzo małą liczbę instrumentów, na które złożył zapis lub nie nabywa ich wcale,
    • ryzyko związane z wielkością oferty i przyszłą płynnością obrotu (free float) - płynność obrotu instrumentów finansowych na rynku wtórnym może uniemożliwić szybkie wycofanie środków z inwestycji lub może spowodować istotne niekorzystne zmiany cen w przypadku szybkiej sprzedaży,
    • ryzyko braku płynności inwestycji - brak możliwości wycofania środków zaangażowanych przez  inwestora do momentu wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu na rynku wtórnym,
    • ryzyko związane z naruszeniem przepisów z zakresu oferty publicznej,
    • ryzyko związane z umowami o gwarantowanie oferty (umowy subemisyjne) - mogą zaistnieć warunki, przy których instytucje gwarantujące lub stabilizujące kurs przy ofercie pierwotnej będą sprzedawały instrumenty finansowe na rynku wtórnym,
    • ryzyko związane z umowami typu „lock-up" - przy ofertach IPO często występują zobowiązania dotychczasowych akcjonariuszy spółki do niesprzedawania akcji w okresie kilku miesięcy od zakończenia IPO (po tym okresie może wystąpić dodatkowa podaż akcji).
  • KWITY DEPOZYTOWE
    Charakterystyka

    Kwity depozytowe to instrumenty finansowe stwierdzające własność instrumentów finansowych emitenta z siedzibą w innym państwie. Mogą one zostać dopuszczone do obrotu niezależnie od papierów wartościowych, których własność stwierdzają. Kwity depozytowe mogą być emitowane w oparciu o akcje (najczęściej), obligacje lub inne instrumenty finansowe.

    Ze względu na siedzibę emitenta wyróżniamy dwie główne grupy kwitów depozytowych:

    • ADR (American Depository Receipts) - amerykańskie kwity depozytowe emitowane przez amerykańskie instytucje finansowe, w celu umożliwienia, głównie inwestorom amerykańskim, ale nie tylko, inwestowania w akcje spółek spoza USA. ADR jest ekwiwalentem akcji lub pakietu akcji spółek mających siedzibę i notowanych poza USA. Akcje te zostają wyłączone z obrotu i pozostają w depozycie banku powierniczego, a w ich miejsce w obrocie znajdują się ADR-y. ADR-ami można swobodnie obracać, a ich właściciele mogą je zamieniać z powrotem na akcje.
    • GDR (Global Depository Receipts) - globalne kwity depozytowe, czyli certyfikaty emitowane przez instytucje finansowe spoza USA (najczęściej kraju OECD), w celu umożliwienia inwestowania w akcje spółek nienotowanych w kraju emisji GDR. GDR jest ekwiwalentem akcji lub pakietu akcji spółek mających siedzibę i notowanych poza krajem emisji GDR. Akcje te zostają wyłączone z obrotu i pozostają w depozycie banku powierniczego, a na ich miejsce w obrocie znajdują się GDR-y. GDR-ami można swobodnie obracać, a ich właściciele mogą je zamieniać z powrotem na akcje. GDR-y jednej emisji mogą znajdować się w obrocie na więcej niż jednym rynku. GDR-y mogą być przedmiotem ograniczonego obrotu w USA.

    Depozytariusz akcji, o które oparty jest ADR/GDR może umożliwić właścicielowi kwitu depozytowego głosowanie w sposób pośredni na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki, wówczas udziela instrukcji co do sposobu głosowania. Ponadto właściciel kwitu depozytowego ma uprawnienia do dywidendy oraz prawa poboru nowych akcji. ADR/GDR nie uprawnia do osobistego uczestnictwa w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki o której akcje oparty jest ADR lub GDR.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w kwity depozytowe związana jest większość ryzyk opisanych w odniesieniu do akcji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko zmienności
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko regulacyjne kraju emitenta.

    Z inwestowaniem w kwity depozytowe związane są następujące ryzyka:

    • ryzyko polityczne - ryzyko istotne w szczególności w przypadku inwestowania w instrumenty dłużne emitowane przez rządy państw, gdzie istotna może być nie tylko ocena możliwości danego państwa do spłaty długu, ale również ocena gotowości do jego spłaty.
    • ryzyko wystawcy kwitu depozytowego - związane z kondycją instytucji finansowej będącej wystawcą kwitów depozytowych.
    • ryzyko ograniczonego lub opóźnionego dostępu do informacji.
  • MLP (MASTER LIMITED PARTNERSHIP)
    Charakterystyka

    Master Limited Partnership to spółka, której udziały są notowane na rynku regulowanym. MLP są zobowiązane do uzyskiwania co najmniej 90% dochodów z działalności związanej z wydobyciem, produkcją lub transportem zasobów naturalnych lub z nieruchomościami. Posiadacze udziałów w spółce (limited partners) w zamian za dostarczenie kapitału na rzecz spółki otrzymują dywidendy które są traktowane jako częściowy zwrot kapitału i nie tworzą zobowiązania podatkowego (w USA). Właściciele udziałów uczestniczą zarówno w zyskach, jak i zobowiązaniach spółki. Partnerzy spółki (general partners) są natomiast odpowiedzialni za zarządzanie spółką, a ich wynagrodzenie uzależnione jest od wyników finansowych spółki. MLP notowane na giełdzie są zobowiązane do wypłacania w całości środków pieniężnych na rzecz inwestorów. Prowadzenie spółki w formie MLP pozwala na zmniejszenie kosztu kapitału, zaś z perspektywy właścicieli udziałów pozwala na uniknięcie podwójnego opodatkowania wypłat z tytułu dywidend.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w udziały w MLP związana jest większość ryzyk opisanych w odniesieniu do akcji, tj.:

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko zmienności
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko regulacyjne kraju emitenta.

    Z inwestowaniem w udziały w MLP związane są również następujące ryzyka:

    • ryzyko związane z odpowiedzialnością za zobowiązania MLP, w niekorzystnej sytuacji inwestor może stracić całość zainwestowanych środków i dodatkowo odpowiadać za niespłacone zobowiązania MLP proporcjonalnie do posiadanych udziałów,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi w innych segmentach rynku finansowego (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). W praktyce precyzyjna prognoza wpływu tych ryzyk na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
    • ryzyko szczególne - dotyczące danego MLP i rynku na jakim działa, np. ryzyko zmian cen wydobywanego surowca lub sytuacji na rynku nieruchomości,
    • ryzyko stopy procentowej - w przypadku MLP działającego na rynku nieruchomości, wahania stóp procentowych mogą wpływać na rentowność MLP.
  • ROYALTY TRUST
    Charakterystyka
    Royalty trust jest to podmiot będący właścicielem praw do wydobycia surowców. Głównym celem działania podmiotu jest przekazywanie inwestorom dochodu ze sprzedaży wydobywanych surowców. Trusty nie posiadają aktywów górniczych, zaś wydobycie i sprzedaż surowców prowadzona jest przez oddzielny podmiot, który przekazuje na rzecz trustu opłaty za prawa do eksploatacji górniczej. Trusty działające na podstawie prawa amerykańskiego (USA) przekazują inwestorom dochód, aż do wyczerpania się danego złoża, kiedy to następuje rozwiązanie trustu. W przypadku trustów opartych na prawie kanadyjskim, mogą one emitować akcje oraz zaciągać dług, co pozwala na nabycie nowych praw do wydobycia oraz dokonywania inwestycji w już posiadanych lokalizacjach. Inwestycja w udziały royalty trust pozwala uniknąć inwestorowi podwójnego opodatkowania, jako że dochody trustu nie podlegają opodatkowaniu z tytułu podatku od osób prawnych.
    RYZYKA

    Z inwestowaniem w udziały w Royalty Trust związana jest większość ryzyk opisanych w odniesieniu do akcji, tj.:

     

    • ryzyko przyszłego kształtowania się kursu,
    • ryzyko zmienności,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego,
    • ryzyko zawieszenia obrotu lub wykluczenia instrumentu finansowego z obrotu,
    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową kraju,
    • ryzyko zarządzania,
    • ryzyko operacyjne,
    • ryzyko finansowe,
    • ryzyko walutowe,
    • ryzyko regulacyjne kraju inwestowania,
    • ryzyko regulacyjne kraju emitenta.

    Z inwestowaniem w udziały w Royalty Trust związane są również następujące ryzyka:

    • ryzyko związane z sytuacją makroekonomiczną i międzynarodową rynku - związane z tendencjami zachodzącymi w innych segmentach rynku finansowego (m.in. wahania kursów walutowych, zmiany stóp procentowych, inflacja). W praktyce precyzyjna prognoza wpływu tych ryzyk na kształtowanie się kursu instrumentu finansowego i jego wyeliminowanie nie jest możliwe, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych,
    • ryzyko szczególne - dotyczące danego Royalty Trust i rynku na jakim działa, to znaczy ryzyko zmian cen wydobywanego surowca.
  • INSTRUMENTY FINANSOWE OBJĘTE BRRD
    Charakterystyka

    Przepisy prawa z zakresu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wobec instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (BRRD) przewidują, że banki i inne instytucje kredytowe oraz domy maklerskie i inne firmy inwestycyjne, w określonych sytuacjach związanych z niewypłacalnością, w tym w przypadku zagrożenia upadłością, mogą emitować instrumenty dłużne oraz inne niezabezpieczone instrumenty finansowe, które mają na celu:

    • zbycie działalności,
    • ustanowienie instytucji pomostowej,
    • wydzielenie długów,
    • umorzenie lub konwersję długów.

    Instrumenty te są zwykle emitowane, adresowane i oferowane przez instytucje kredytowe bądź firmy inwestycyjne swoim klientom lub poprzez podmioty należące do grupy kapitałowej do klientów tejże grupy.

    BRRD mają na celu zminimalizowanie kosztów lub wyeliminowanie bezpośredniej pomocy państw i rządów oraz ochronę wierzycieli oraz inwestorów posiadających instrumenty dłużne oraz inne niezabezpieczone instrumenty finansowe, których emitentami są instytucje kredytowe lub firmy inwestycyjne.

    RYZYKA

    Z inwestowanie w instrumenty finansowe objęte BRRD są związane ryzyka opisane dla obligacji i innych instrumentów dłużnych, w tym ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, ryzyko koncentracji. Z uwagi jednak, iż instrumenty te są emitowane w określonych sytuacjach związanych z niewypłacalnością, a także pomimo, że BRRD przewiduje ochronę wierzycieli oraz inwestorów posiadających instrumenty finansowe objęte BRRD, właściwym jest przyjęcie, że ryzyka te są większe niż w przypadku instrumentów dłużnych oraz innych niezabezpieczonych instrumentów finansowych emitowanych przez instytucje kredytowe lub firmy inwestycyjne bez związku z niewypłacalnością. 

  • INSTRUMENTY NIEPUBLICZNE
    Charakterystyka

    CDM świadczy na rzecz Klienta usługi w zakresie nabywania instrumentów finansowych rynku niepublicznego - instrumentów finansowych, które nie są dopuszczone do obrotu zorganizowanego, tj. w systemie obrotu lub w innym systemie wykonywania zleceń . Mogą to być m. in. udziały i akcje spółek niepublicznych, obligacje, w tym obligacje zamienne na akcje, certyfikaty inwestycyjne funduszy,  bankowe papiery wartościowe  i inne instrumenty ETN.

    RYZYKA

    Z inwestowaniem w poszczególne rodzaje instrumentów niepublicznych związane są odpowiednio czynniki ryzyka charakterystyczne dla danej klasy instrumentów finansowych notowanych. Należy mieć na uwadze, iż inwestycja w instrumenty niepubliczne co do zasady wiąże się z większym ryzykiem, niż inwestowanie w instrumenty dopuszczone do obrotu zorganizowanego. Inwestując w instrumenty niepubliczne należy dodatkowo zwracać uwagę w szczególności na następujące ryzyka:

    • ryzyko niepublicznej wyceny - brak pewności, co do wartości instrumentu finansowego, co wynika z braku rynkowej wyceny instrumentu (brakiem notowań np. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie);
    • ryzyko niepełnego dostępu lub braku informacji - spółki niepubliczne nie mają obowiązku ujawniania danych finansowych oraz innych istotnych danych dotyczących działalności spółki, co zwiększa ryzyko inwestycyjne;
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego bez znaczącego wpływu na jego cenę a w skrajnym przypadku braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu w określonym czasie. Ponadto, brak zorganizowanego obrotu dla instrumentów niepublicznych utrudnia nabycie/zbycie instrumentów niepublicznych - konieczne jest znalezienie kontrahenta.
  • TRANSAKCJE ZAWIERANE - POZA SYSTEMEM OBROTU
    Charakterystyka

    Zlecenia dot. niektórych notowanych instrumentów finansowych mogą być wykonywane za zgodą Klienta poza systemem obrotu - np. na tzw. rynku międzybankowym.

    Zlecenia składane na rynek międzybankowy muszą zawierać limit ceny, a termin ważności nie może być dłuższy niż jeden dzień.

    Ze względu na brak automatyzacji wykonywania zleceń poza systemem obrotu, czas realizacji, anulowania lub modyfikacji może być znacznie dłuższy niż w przypadku zleceń wykonywanych w systemie obrotu.

    RYZYKA

    Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w dane instrumenty finansowe, realizacja zleceń poza systemem obrotu wiąże się z następującymi ryzykami:

    • ryzyko rozliczeniowe, tj. ryzyko opóźnienia w rozliczeniu lub braku rozliczenia transakcji,
    • ryzyko ceny (nierynkowej ceny) - cena na rynku międzybankowym może odbiegać od ceny instrumentu w systemie obrotu,
    • ryzyko płynności instrumentu finansowego - polega na braku możliwości kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego,
    • ryzyko spreadu - niska płynność może spowodować znaczną różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży danego instrumentu finansowego.
  • OTP
    Charakterystyka

    Usługa OTP (Odroczony Termin Płatności) umożliwia realizację zleceń kupna bez posiadania przez Klienta w momencie ich składania pełnego pokrycia w środkach pieniężnych lub należnościach z tytułu zawartych transakcji sprzedaży. Dzięki temu, Klient może w dniu zawarcia transakcji zaangażować środki pieniężne w wysokości odpowiadającej jedynie części wartości transakcji - resztę spłacając do dnia rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej.

    Usługa OTP dotyczy jedynie wskazanych przez CDM instrumentów finansowych i nie obejmuje transakcji instrumentami pochodnymi. CDM określa i Podaje Do Wiadomości Klientów (komunikat Prezesa Zarządu CDM, udostępniony w Punktach Obsługi Klientów oraz na stronie internetowej CDM) wymaganą minimalną wysokość wskaźnika pokrycia zleceń kupna w środkach pieniężnych dla instrumentów finansowych, w stosunku do których dopuszcza składanie zleceń kupna z wykorzystaniem usługi OTP.

    W momencie składania zlecenia Klient powinien posiadać co najmniej 30% wartości zlecenia lub wartość Podaną Do Wiadomości Klientów (komunikat Prezesa Zarządu CDM, udostępniony w Punktach Obsługi Klientów oraz na stronie internetowej CDM). Brakującą kwotę Klient uzupełnia najpóźniej w dniu rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej, co w praktyce tworzy efekt dźwigni finansowej (analogia krótkoterminowego kredytowania zakupu).

    RYZYKA

    Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe z korzystaniem z usługi OTP wiążą się następujące ryzyka:

    • ryzyko dźwigni finansowej - w celu zawarcia transakcji nie ma konieczności jej opłacenia w całości, co tworzy efekt dźwigni finansowej,
    • ryzyko powstania przeterminowanego zobowiązania na rachunku inwestycyjnym Klienta,
    • ryzyko zaprzestania przyjmowania od Klienta przez CDM zleceń kupna bez pełnego pokrycia - w przypadku niedotrzymania przez Klienta terminu zapłaty i nieuzupełnienia środków pieniężnych na rachunku inwestycyjnym w dniu rozrachunku transakcji we właściwej izbie rozrachunkowej,
    • ryzyko sprzedaży instrumentów finansowych, znajdujących się na rachunku inwestycyjnym Klienta - w związku z koniecznością pokrycia istniejących zobowiązań Klienta z tytułu nieopłaconej transakcji zawartej z wykorzystaniem usługi OTP,
    • ryzyko zmiany wskaźników pokrycia zleceń kupna dla poszczególnych instrumentów finansowych,
    • ryzyko ograniczenia limitu zobowiązań dla zleceń składanych z wykorzystaniem usługi OTP.
  • ZLECENIA ZAAWANSOWANE
    Charakterystyka

    CDM przyjmuje do wykonania zlecenia zaawansowane. Zlecenie zaawansowane to zlecenie Klienta określające warunki wykonania lub warunki wzajemnych relacji składanych zleceń. Na podstawie zlecenia zaawansowanego złożonego przez Klienta, automatycznie generowane są zlecenia brokerskie (zlecenia cząstkowe). CDM Podaje Do Wiadomości Klientów (komunikat Prezesa Zarządu CDM, udostępniony w Punktach Obsługi Klientów oraz na stronie internetowej CDM):

    • rodzaje obsługiwanych zleceń zaawansowanych,
    • instrumenty finansowe mogące być przedmiotem zleceń zaawansowanych,
    • warunki realizacji zleceń zaawansowanych, w tym wymagane wartości parametrów.
    RYZYKA

    Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe z korzystaniem z usługi zleceń zaawansowanych wiążą się następujące ryzyka:

    • ryzyko unieważnienia zlecenia zaawansowanego (wszystkich zleceń cząstkowych) - odrzucenie przez GPW chociażby jednego przekazanego zlecenia cząstkowego spowoduje unieważnienie całego zlecenia zaawansowanego wraz ze wszystkimi wystawionymi zleceniami cząstkowymi, bez względu na stopień realizacji i przetworzenia poszczególnych zleceń. Odrzucenie zlecenia cząstkowego może nastąpić z przyczyn regulacyjnych tj. powodem odrzucenia może być działanie niezgodne z zasadami ustalonymi przez GPW (w Regulaminie GPW, Szczegółowych Zasadach Obrotu Giełdowego, uchwałach Rady Nadzorczej GPW oraz Zarządu GPW, w Cedule GPW lub komunikatach wydawanych przez GPW) lub CDM (w Regulaminie świadczenia usług maklerskich przez Centralny Dom Maklerski Pekao, S.A., Umowie świadczenia usług maklerskich przez Centralny Dom Maklerski Pekao S.A. lub Komunikacie Prezesa Zarządu Centralnego Domu Maklerskiego Pekao S.A. dotyczących obsługi zleceń zaawansowanych realizowanych za pośrednictwem Centralnego Domu Maklerskiego Pekao S.A.), jak również z przyczyn technicznych (tj. powodem odrzucenia mogą być systemy informatyczne GPW lub CDM, a także infrastruktura techniczna pośrednicząca w połączeniu systemów informatycznych CDM i GPW). W szczególności przyczynami regulacyjnymi powodującymi odrzucenie zleceń cząstkowych mogą być:
    • wystąpienie fazy sesji lub statusu instrumentu finansowego podczas trwającej sesji giełdowej, które powodują zawieszenie przyjmowania zleceń przez GPW,
    • podanie warunków zlecenia niedozwolonych dla danej fazy sesji lub statusu instrumentu finansowego (np.: w fazie „przed otwarciem" GPW nie przyjmuje zleceń cząstkowych z typem zlecenia PEG lub PEG Limit, limit aktywacji został nieprawidłowo określony względem kursu odniesienia),
    • podany limit ceny zlecenia cząstkowego Speed lub Take:
      • w przypadku zlecenia kupna - jest większy niż 150% kursu ostatniej transakcji lub
      • w przypadku zlecenia sprzedaży - jest mniejszy niż 50% kursu ostatniej transakcji,
      • brak zleceń z limitem referencyjnym w arkuszu zleceń GPW po tej samej stronie, co wysyłane zlecenie cząstkowe z typem zlecenia PEG lub PEG Limit,
      • brak w fazie notowań ciągłych jakiegokolwiek zlecenia po przeciwnej stronie, co wysyłane zlecenie cząstkowe Speed z typem zlecenia PCR,
    • w przypadku zlecenia zaawansowanego rodzaju OTO -  unieważnienie spowoduje sytuację, w której wartość środków pieniężnych, uzyskanych ze sprzedaży zrealizowanej zleceniem cząstkowym One, będzie niewystarczająca na pokrycie kupna realizowanego zleceniem cząstkowym Other, a jednocześnie na rachunku inwestycyjnym nie będzie dostępnych środków pieniężnych w odpowiedniej wysokości,
      • ryzyko realizacji zleceń cząstkowych w oparciu o nieaktualne dane rynkowe - odrzucenie dyspozycji anulowania lub modyfikacji zlecenia cząstkowego przez GPW może spowodować wystąpienie niespójności danych zlecenia zaawansowanego, skutkującej przerwaniem procesu dalszej aktualizacji zleceń cząstkowych stosownie do danych rynkowych,
      • ryzyko opóźnień w automatycznej obsłudze zleceń cząstkowych - może wystąpić w przypadku opóźnień w zakresie przetwarzania notowań, potwierdzeń zleceń oraz potwierdzeń transakcji. Opóźnienia mogą spowodować w szczególności:
    • w przypadku zleceń zamykających Take i Cut (wygenerowanych na podstawie tego samego zlecenia zaawansowanego ToC lub SToC) - zamknięcie pozycji może obejmować podwójny wolumen lub może powstać pozycja odwrócona. Ryzyko powstania takiej sytuacji zwiększa się w przypadku gdy:
      • różnica pomiędzy limitem ceny zlecenia Take i limitem aktywacji zlecenia Cut jest mniejsza,
      • występuje znaczna zmienność kursu instrumentu finansowego,
      • wartość limitu aktywacji w zleceniu cząstkowym (wygenerowanego na podstawie zlecenia SSL) może zostać oparta na nieaktualnym kursie odniesienia,
    • ryzyko kursowe - zmienność kursu instrumentu finansowego może doprowadzić do realizacji tzw. dużych strat kursowych. Zmienność kursu instrumentu finansowego może spowodować w szczególności:
      • w przypadku zlecenia Speed bez określonego limitu ceny (PKC, PCR, PEG i Stop Loss) i zlecenia Take z limitem ceny niekorzystnym w stosunku do kursu realizacji zlecenia Speed (wygenerowanego na podstawie zlecenia zaawansowanego SToC) - realizację zleceń podrzędnych Speed i Take ze stratą,
      • w przypadku aktywacji zlecenia Cut typu Stop Loss (wygenerowanego na podstawie zlecenia zaawansowanego SToC lub ToC) - realizację dużej straty,
      • w przypadku małej różnicy pomiędzy limitem ceny i limitem aktywacji, a także w przypadku szybkich zmian kursów na GPW - brak realizacji zlecenia zamykającego Cut typu Stop Limit.
  • PRE-MARKET
    Charakterystyka

    Zlecenia na zagraniczne instrumenty finansowe obejmujące fazę pre-market.

    RYZYKA

    Niezależnie od ryzyk związanych z inwestowaniem w instrumenty finansowe składanie zleceń obejmujących fazę pre-market wiąże się z następującym ryzykiem:

    • ryzyko niższej płynności - większe zagrożenie braku realizacji zlecenia po zakładanej cenie z uwagi iż wartość obrotu generowanego podczas fazy pre-market zwykle jest znacznie niższa niż wartość obrotu generowanego podczas fazy notowań ciągłych,
    • ryzyko większej zmienności - mniejsza „głębokość" rynku, rozumiana jako liczba zleceń kupna i sprzedaży po kursie bliskim aktualnej ceny rynkowej podczas fazy pre-market może przekładać się na większą zmienność cen,
    • ryzyko braku powiązania kursów - kursy instrumentów finansowych notowanych w fazie pre-market i fazie notowań ciągłych mogą charakteryzować się wysokim odchyleniem w stosunku do siebie,
    • ryzyko informacji - zważywszy, że informacje dotyczące notowanych instrumentów finansowych są ogłaszane również poza godzinami notowań ciągłych, pojawienie się takich informacji giełdowych w połączeniu z niższą płynnością i wyższą zmiennością może spowodować duże odchylenia na cenie instrumentu finansowego, którego dotyczą,
    • ryzyko spreadu - niska płynność oraz wysoka zmienność może spowodować znaczną różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży danego instrumentu finansowego.
  • WAŻNA INFORMACJA
    Charakterystyka
    W uzupełnieniu ryzyka regulacyjnego kraju inwestowania oraz kraju emitenta instrumentu finansowego, o których mowa powyżej, należy zwrócić uwagę na mające wpływ na celowość oraz efektywność inwestycji:
    • ryzyko prawne - obejmujące m.in. możliwość zmiany przepisów prawa dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, emitentów, prowadzenia działalności gospodarczej i innych, mogące powodować pogorszenie warunków działania inwestorów i w konsekwencji niepewność efektów inwestycji,
    • ryzyko podatkowe - w ramach, którego należy zwrócić uwagę, że:
    • istnieją wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowaniem przepisów podatkowych, w szczególności ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, która reguluje zarówno obowiązki Klientów - podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i obowiązki CDM - płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego i wystawcy imiennej informacji o wysokości dochodu (informacja PIT-8C),
    • Klienci CDM ponoszą pełną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe wynikające z ww. ustawy, także w sytuacjach, gdy CDM nie wykona lub wykona niewłaściwie swoje obowiązki, jako płatnik podatku (patrz: ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa). CDM - płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych oraz płatnik podatku dochodowego, w przypadku niektórych przychodów osiąganych przez osoby prawne, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe Klienta, o ile tak stanowią przepisy prawa powszechnego. W przypadku, gdy przepisy prawa powszechnego nie stanowią o solidarnej odpowiedzialności CDM - CDM ponosi odpowiedzialność cywilnoprawną na zasadach ogólnych,
    • CDM, zarówno w zakresie obowiązków płatnika podatku, jak i przy formułowaniu informacji podatkowych przekazywanych Klientom (np. informacja PIT-8C), dochowuje należytej staranności i ostrożności przy interpretowaniu opisanych przepisów i ich stosowaniu na potrzeby obowiązków podatkowych wobec Klientów. Stanowisko, jakie w sprawach przepisów podatkowych reprezentuje CDM nie jest dla Klientów wiążące, tym samym mają oni prawo do własnego stanowiska w sprawie interpretacji przepisów podatkowych (stanowisko Klienta może być wypracowane w porozumieniu z doradcą podatkowym, właściwym organem podatkowym i innymi uprawnionymi podmiotami),
    • powyższe ryzyka nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od przepisów podatkowych stosowanych w krajach innych niż Polska, w szczególności, jeśli Klient posiada status nierezydenta, powinny one być rozstrzygane w świetle prawa, w tym przepisów podatkowych, obowiązującego w miejscu zamieszkania Klienta, jak również umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, jakie zawarła Polska.

INFOLINIA:

801 140 490*

22 591 24 90**

*(opłata za jeden impuls)

**(opłata wg taryfy operatora)